Navigation

Wrzesień to nadal okres intensywnych prac ogrodniczych. Przede wszystkim zajmujemy się zbiorami. Ale wykonujemy też zabiegi standardowe: usuwamy chwasty, spulchniamy glebę, nawadniamy (jeśli jest taka potrzeba) i zwyczajowo zwalczamy szkodniki. Chociaż ta ostatnia uwaga dotyczy głównie producentów towarowych,

O (NIE)STOSOWANIU ŚRODKÓW OCHRONY ROŚLIN W OBECNYM OKRESIE

Przy uprawach amatorskich stosowanie środków chemicznych we wrześniu może przynieść więcej szkody, niż pożytku. Pożytkiem byłaby likwidacja ostatnich tegorocznych pokoleń owadów groźnych dla upraw. Natomiast szkodą byłaby kumulacja środków ochrony rośłin, gdy wchodzimy szeroko w okres zbiorów.

Jednak PO ZBIORACH w tunelach i szklarniach powinniśmy zdezynfekować glebę i konstrukcje. Do mycia konstrukcji stosujemy TRISEPT 210 SL. Do dezynfekcji gleby stosujemy środki doglebowe, w postaci granulatu: NEMAZIN 97 XX lub BASAMID 97 GR. Stosując je, po rozsypaniu granulatu i obfitym podlaniu, przykrywamy dezynfekowaną powierznię folią.

Nemazin i Basamid zawierają tę samą substancję aktywną - działa w glebie w formie gazowej. Gwarantują całościowe oczyszczenie gleby z chwastów, pędraków, grzybów, a w wyższych dawkach również z nicieni.

Jednocześnie jednak preparaty te niszczą rośliny uprawne, wszystkie nasiona w glebie. Dlatego wolno je stosować wyłącznie przed cyklem uprawowym lub po jego zakończeniu. Na tak zdezynfekowanej glebie rośliny można posadzić dopiero po przeprowadzeniu udanej próby rzeżuchowej. Rzeżucha kiełkuje bardzo szybko. Jeśli w ciągu kilku dni nie zakiełkuje, będzie to znaczyło, że substancja niszcząca jest jeszcze w glebie aktywna. Nemazin i Basamid działają przy temperaturze podłoża 20 °C przez około dwa miesiące. Przy temperaturze niższej dłużej: przy 10 °C przez trzy miesiące.

Środków tych w żadnym wypadku nie wolno stosować, jeśli zamierzamy jeszcze w tym roku siać lub wysadzać rośliny. W tym przypadku przed sadzeniem, między innymi truskawek, glebę można uwalniać od szkodników stosując DURSBAN 480 EC bądź OWADOWOS EXTRA 480 EC.

WARZYWNIK WE WRZEŚNIU

Zrywamy fasolkę szparagową, fasolę na suche ziarno, kukurydzę cukrową, zrywamy z krzaków dojrzałe pomidory , paprykę.

Ze względu na możliwość wystąpienia we wrześniu przymrozków jest to ostatni moment na zbiór warzyw ciepłolubnych. Zbieramy nawet niedojrzałe tzw. zapalone pomidory, ogórki i dynie. Pomidory wkładamy do skrzynek, gdzie na ogół po upływie miesiąca, półtora dojrzeją i będą smakować prawie tak dobrze, jak te, zerwane prosto z krzaka. Niestety, takie warzywa ciepłolubne, jak cukinia i kabaczek, nie nadają się do przechowywania i trzeba je przetworzyć od razu po zbiorach.

Wykopujemy marchew, pietruszkę, buraki, sprzątamy też cebulę. Przetrzymanie cebuli na grządkach może spowodować, że łuska popęka, co utrudni jej przechowanie.

Ścinamy również kalafiory, brokuły. Pod koniec miesiąca wykopujemy selery.
 

Dla warzyw przeznaczonych do przechowania musimy przygotować miejsce suche, zabezpieczone przed mrozem i gryzoniami.

Do końca sezonu wegetacyjnego zostało jeszcze około dwóch miesięcy - i więcej, jeśli jesień będzie ciepła. Wolne miejsce można wykorzystać wysiewając rzodkiewkę na zbiór późnojesienny, szpinak, koper.

Na rozsadniku wysiewamy nasiona sałaty zimującej, do przesadzenia w październiku na miejsce zimowania.

Wysiewamy, dość płytko, rzeżuchę ogrodową. Plon można zbierać po niecałym miesiącu, przy wysokości około 15 cm.

Siejemy odporne na mróz nasiona odmian szpinaku.

Sprzątamy puste grządki warzywne. Nawozimy glebę kompostem, obornikiem albo nawozami mineralnymi. Po zbiorach warzywnik, jeśli był na glebie cięźkiej, trzeba przekopać i zostawić na zimę tzw. ostra skibę. Gleby lżejsze nie wymagają jesiennego kopania, chyba że je wapnujemy. Wtedy należy również je przekopać.

Warto przypomnieć, że nie należy łączyć wapnowania z nawożeniem mineralnym, bo oba zabiegi są wtedy mniej skuteczne. Wapnujemy tylko po zbadaniu odczynu gleby.

KWIATY WE WRZEŚNIU

Sadzimy rośliny cebulowe, które zakwitną wiosną. Dobrze je wcześniej zaprawić środkiem grzybobójczym. Warto je sadzić w osłonkach chroniących przed gryzoniami. Podstawową zasadą przy sadzeniu cebulek kwiatowych jest to, że małe cebulki sadzimy płytko, większe głębiej.

Na początku miesiąca wysadzamy narcyzy, żeby zdążyły się dobrze ukorzenić. W dalszej kolejności wysadzamy tulipany, anemony, szafirki, śnieżniki, śniadki, cebulice, kamasje, ifejony, puszkinie oraz dichelostemę, czosnek, hermodaktyl, kalochortus, rannik zimowy. Jeśli mamy zamiar wysadzić cebulki lilii, pamiętajmy, że wymagają one słonecznego, zacisznego
i żyznego stanowiska.

Wrzesień to odpowiednia pora do wykopania karp dalii, cebulek wczesnych odmian mieczyków, begonii, acidantery, babiany, iksji, tygrysówki, eukomisu, galtonii, mieczyków wiechowatych. Dalie przed wykopaniem ścinamy na wys. 1o-15 cm. Po ich wykopaniu, cebulki czyścimy z ziemi, przesuszamy i układamy do przechowania w skrzynkach w temp. ok. 10 °C.

Na rabaty wysadzamy rozsadę kwiatów dwuletnich: bratków, niezapominajek, dzwonków ogrodowych, goździków pierzastych, oraz bylin: kuklika, orlików, wdówki kaukaskiej, monardy, pierwiosnka ząbkowanego.

Przycinamy odmiany pnące róż i te, które nie powtarzają kwitnienia.

WRZESIEŃ WE WRZOSACH

Wrzesień, zgodnie z nazwą, jest miesiącem najlepszym na sadzenie wrzosów. Wprawdzie można je sadzić przez cały okres  wegetacyjny, ale wiosna, potem zwłaszcza wrzesień - to czas na sadzenie najlepszy. Symbol Szkocji, gdzie porastają łanami kamieniste wzgórza, w nazwie mają określenie "pospolite" - ale niepospolicie urokliwie wyglądają w przyrodzie.

Uprawianych jest około 300 odmian. Kwitną długo, zdobią różnego koloru kwiatami (białymi, fioletowymi, różowymi, purpurowymi), a w okresie poza kwitnieniem - różnokolorowymi liśćmi. Najkorzystniej wyglądają posadzone na większych powierzchniach.

Uprawa jako taka nie jest trudna, wrzosy szybko sie rozprzestrzeniają, łatwo się korzenią, ale wymagają bardzo specjalnie przygotowanego i prowadzonego podłoża. Preferują glebę lekką, suchą, nasłonecznioną, próchniczą, łatwo przepuszczalną i, bardzo ważne, kwaśną (pH 3,5-5,0).

Z wycinka ogrodu przeznaczonego na wrzosowisko zdejmujemy warstwę 15-20 cm ziemi i rozkładamy na nim powłokę kwaśnego torfu (25 l/m2). Wrzosy, sprzedawane w plastikowych pojemnikach, dwie godziny przed sadzeniem krótko moczymy, potem sadzimy w odstępach 20-40 cm. Powierzchnia pojemnika powinna być równa z powierzchnią ziemi. Po czym glebę na rabacie przykrywamy warstwą przekompostowanej kory sosnowej lub trocin z drzew iglastych, by zapobiec szybkiemu parowaniu wody (zimą przemarzaniu) i ograniczyć rozwój chwastów.

Wrzosy nie tolerują nawet krótkiego nadmiaru wilgoci, ale nie można dopuścić do wysuszenia się im wrażliwego systemu korzeniowego. Rośliny podlewamy małymi dawkami, ale często. Choć istnieje pogląd, że odwrotnie - mocno podlać, ale rzadko, ponieważ gleba jest i tak przepuszczalna.

Rabaty wrzosowe wyglądają najlepiej niemieszane z innymi, niskimi roślinami, które jednak warto ze względów widokowych sadzić w bezpośredniej bliskości. Korzystnie wyglądają towarzyszące inne rośliny wrzosowate, np. wrzośce, żurawiny, azalie. Rabaty wrzosowe ładne komponują się wśród drzew i krzewów iglastych. Także z trawami ozdobnymi

WRZESIEŃ W SADZIE

Zrywamy dojrzewające jesienne jabłka, gruszki, śliwki. Do konsumpcji najlepsze są przechowane dwa-trzy tygodnie po zerwaniu, w miejscu chłodnym i wilgotnym.

PRZECHOWYWANIE JABŁEK

Moment dojrzałości jabłek do zbioru wskazują pierwsze spady egzemplarzy nadwyrężonych przez uszkodzenia, choroby czy szkodniki. Krótko potem dojrzeją owoce zdrowe. Nie dojrzewają jednak równomiernie, nawet na tym samym drzewie. Na stopień dojrzałości wskazuje intensywność zabarwienia owocu.

Jabłka powinno się przechowywać w temperaturze 0-4 °C i przy wilgotności powietrza ok. 90 proc. Tych warunków nie sposób osiągnąć idealnie w warunkach amatorskich, we wpuszczonych w ziemię piwnicach czy pomieszczeniach przyziemnych - więc przechowywanie w nich jabłek w dobrym stanie będzie krótsze - do kilku tygodni.

Do przetrzymywania jabłek służą ażurowe skrzynki drewniane lub plastikowe, które zapewniają dobry obieg powietrza. Jabłek zbyt dojrzałych nie składujemy wspólnie z innymi, gdyż szybko przejrzeją i gnijąc zainfekują pozostałe owocy. Nie składujemy ich też w jednym pomieszczeniu z warzywami.

Pomieszczenia przeznaczone do przechowywania jabłek, i w ogóle owoców, powinny być do tego celu przygotowane: wiosną i latem osuszone i przewietrzone, a murowane miesiąc przed składowaniem zbiorów pobielone.

PRZECHOWYWANIE GRUSZEK

Warunkiem długiego przechowywania gruszek jest jak najszybsze umieszczenie owoców w chłodni, a temperatura wstępnego schłodzenia powinna być możliwie najbliższa zeru. Nie zaleca się, aby gruszki były przechowywane w jednej komorze z jabłkami.

PRZECHOWYWANIE ŚLIWEK

Schładzamy w temperaturze 5-6 °C przez dobę, później – 0,5 °C  do +1 °C. Wilgotność powietrza powinna sięgać 90%. Długość przechowywania, zależnie od odmiany, 2-5 tygodni.

Na początku miesiąca powinniśmy zakończyć cięcie drzew pestkowych.

Przygotowujemy miejsce pod nasadzenia drzew owocowych (odchwaszczamy, nawozimy glebę kompostem lub obornikiem, wzbogacamy dodatkowo nawozami mineralnymi (fosfor, potas) i przekopujemy). W miarę możliwości przeprowadzamy analizę chemiczną gleby. Większość roślin w sadzie wymaga podłoża lekko kwaśnego, o pH 6,0-6,5.

Dojrzewają orzechy laskowe i włoskie. Zbieramy je, gdy same spadną. Potem suszymy je kilka tygodni w temperaturze pokojowej, najlepiej w przewiewnych, płóciennych workach.

Jeśli nie zrobiliśmy tego wcześniej, teraz wycinamy stare pędy malin.

Możemy jeszcze sadzić truskawki - lepiej, gdy jest pochmurno. Nie należy jednak przeciągać terminu sadzenia, bo to zmniejszy plon w przyszłym roku. Ziemię dobrze przekopać dwa tygodnie przed wysadzaniem. Grządki dla przyspieszenia wschodów okrywamy włókniną.

Z końcem miesiąca rozpoczynamy rozmnażanie porzeczek przez sztobry, czyli pobrane z krzewu matecznego zdrewniałe jednoroczne pędy. Sztobry powinny mieć co najmniej trzy oczka, co oznacza długość ok. 15 cm. Sztober powinien być ucięty na dole prostopadle, tuż pod pąkiem, a na górze ukośnie, tuż nad pąkiem. Sztobry sadzimy na około 2 tygodnie, pod kątem 60 °C, do wilgotnego piasku zmieszanego z torfem, pozostawiając jedno oczko nad ziemią. Po roku, na jesieni, ukorzenione sadzonki będziemy mogli przenieść na miejsce stałe.

W miarę dojrzewania zrywamy winogrona. Te, które chcemy przeznaczyć na domowe przetwory, pozostawmy na roślinie dłużej; zgromadzą więcej cukru.

KWIATY BALKONOWE WE WRZEŚNIU

Przestajemy nawozić rośliny balkonowe, by z wolna mogły wejść w stan spoczynku, i ograniczamy ich podlewanie.

Rośliny doniczkowe przenosimy do pomieszczeń. Jest coraz chłodniej i niewykluczone są mroźne niespodzianki. Pogodę mamy w tym roku, jak wiemy, niezwykle kapryśną.

OCZKO WODNE WE WRZEŚNIU

Ryby egzotyczne zabieramy do akwarium w domu.

Systematycznie dokarmiamy ryby pokarmem wysokoproteinowym. Jeżeli temperatura otoczenia spadnie poniżej 10 °C., akcję przerywamy.

Czyścimy oczko z resztek roślin i opadających liści, gdyż nadmiar materii organicznej powoduje nadmierny wzrost glonów. Dla ułatwienia pracy stosujemy skimmery - filtry do usuwania zanieczyszczeń powierchniowych.

Niszczymy glony w oczku, stosując filrty z lampami UV, preparaty chemiczne lub biologiczne.

Dbamy o prawidłowość stężenia tlenu w wodzie poprzez stosowanie pomp odpowiednio dobranych do pojemności oczka wodnego.

TRAWNIK WE WRZEŚNIU

Również we wrześniu można z powodzeniem zakładać trawniki. Już założone odchwaszczamy i (w miarę potrzeby) podlewamy - najlepiej wodą deszczową, ale nie z rynien, by nie zawierała zanieczyszczeń. Trawę kosimy na wysokości nieco wyższej, niż latem: 5-7 cm.

Nawozimy. Jeśli nawozami mineralnymi, to na początku miesiąca. Jeśli organicznymi, to pod jego koniec. Nie stosujemy obu typów nawozów jednocześnie!.

Opracowano na podstawie: newsletter.pnos